89/1 Haciz İhbarnamesine Cevap Verilmemesi ve Hukuki Sonuçları | İtiraz Dilekçesi Örneği

İcra takip hukuku, alacaklının alacağına kavuşması ile üçüncü kişilerin mülkiyet ve tasarruf haklarının korunması arasında hassas bir denge üzerine kuruludur. İcra ve İflas Kanunu sistematiğinde bu dengenin en kritik uygulama alanlarından birini üçüncü kişilere tebliğ edilen haciz ihbarnameleri oluşturur. Takip borçlusu ile herhangi bir hukuki veya ticari bağı kalmamış, hatta borçluyu hiç tanımayan gerçek veya tüzel kişilerin dahi muhatap olabildiği bu kurumsal bildirimler, usulüne uygun şekilde yönetilmediğinde ciddi mali yükümlülükler doğurabilir.

Tebligatın hafife alınması veya süresinde cevap verilmemesi, borçlu olunmayan bir tutarın kanunen üstlenilmesi riskini doğurmaktadır.

89/1 Nedir? İcrada Üçüncü Şahıs Ne Demek?

İcra takibinin tarafları temel olarak alacaklı ve borçludan teşekkül eder. Ancak alacaklının alacağını tahsil edebilmesi için borçlunun kendi tasarrufundaki mal varlığı her zaman yeterli olmayabilir ya da borçlunun mal ve hakları dışarıda, başka kişi ve kuruluşların nezdinde bulunabilir. Bu noktada uygulamada sıklıkla karşılaşılan “icrada üçüncü şahıs ne demek” sorusu önem kazanır.

İcrada üçüncü şahıs; takip dosyasında doğrudan taraf (alacaklı veya borçlu) sıfatı taşımayan, ancak takip borçlusuna borcu olduğu veya borçluya ait bir malı ya da hakkı elinde bulundurduğu iddia edilen bağımsız gerçek veya tüzel kişidir. Bu kişiler bankalar, borçlunun maaş veya hakediş alacağını ödeyen işverenler, ticari ilişkide bulunduğu müşteriler veya borçlunun kiracısı olabilir.

Peki, icra hukuku pratiğinde “89 1 nedir”? Bu kavram, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 89. maddesinin 1. fıkrası uyarınca icra müdürlüğü tarafından düzenlenen “Birinci Haciz İhbarnamesi”ni ifade eder. Alacaklının talebi üzerine icra dairesi, borçlunun üçüncü şahıstaki taşınır malları, vadeli-vadesiz banka hesapları, maaş, hakediş veya genel anlamda her türlü alacak ve talep hakları üzerine haciz tatbik ederek bu durumu üçüncü kişiye resmi bir tebligatla bildirir. Bu ihbarname bir ödeme emri değil; üçüncü kişinin borçluya yapacağı ödemeyi durduran ve alacağı icra dairesine yönlendiren yasal bir muhafaza tedbiridir.

İcra ve İflas Kanunu Kapsamında 89/1 Haciz İhbarnamesi Nedir?

Yasal dayanağını (2004 sayılı İİK m. 89) hükmünden alan birinci haciz ihbarnamesi, icra dairesinin üçüncü kişiye gönderdiği emredici bir bildirimdir. Kanun koyucu, “89 1 haciz ihbarnamesi nedir” sorusunun yasal çerçevesini maddenin birinci fıkrasında şu şekilde çizer:

İİK m. 89/1: Hamiline ait olmıyan veya cirosu kabil bir senetle müstenit bulunmıyan alacak veya sair bir talep hakkı veya borçlunun üçüncü şahıs elindeki taşınır bir malı haczedilirse icra memuru; borçlu olan hakiki veya hükmi şahsa bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödiyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin muteber olmadığını veya malı elinde bulunduran üçüncü şahsa bundan böyle taşınır malı ancak icra dairesine teslim edebileceğini, malı takip borçlusuna vermemesini, aksi takdirde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağını bildirir (Haciz ihbarnamesi).

Halk arasında “89 1 ne demek” şeklinde ifade edilen bu tebligat ile üçüncü şahsa açık bir kanuni ikaz yöneltilir: Takip borçlusuna yapacağın hiçbir ödeme veya mal teslimi artık geçerli değildir; borcun varsa bunu ancak icra dairesine ödemekle yükümlüsün, aksi takdirde aynı tutarı mükerrer olarak icra dairesine ödemek mecburiyetinde kalırsın. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/437, K. 2025/590, T. 01.10.2025 tarihli kararında kurumun amacını şu şekilde tespit etmiştir

İİK’nın 89/1. maddesinde düzenlenen birinci haciz ihbarnamesi ile borçlunun hamiline ait olmayan veya cirosu kabil bir senede müstenit bulunmayan alacak veya sair bir talep hakkının veya üçüncü şahıs elindeki menkul bir malın haczi hâlinde, keyfiyetin üçüncü şahsa duyurulması amaçlanmıştır.(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/437, K. 2025/590, T. 01.10.2025)

89/1 Haciz İhbarnamesi İtiraz Süresi ve Usulü

Kanunda öngörülen 89 1 itiraz süresi, ihbarnamenin muhataba tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 gündür. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup hafta sonu ve resmi tatil günleri de hesaba katılır; sürenin son günü resmi tatile denk gelirse itiraz süresi tatili takip eden ilk iş günü mesai bitiminde sona erer.

İtiraz usulü (2004 sayılı İİK m. 89/2) hükmünde şu şekilde düzenlenmiştir:

Üçüncü şahıs; borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce borç ödenmiş veya mal istihlak edilmiş veya kusuru olmaksızın telef olmuş veya malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise, keyfiyeti, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmeye mecburdur.

İtiraz, ihbarnameyi gönderen icra dairesine verilecek yazılı bir dilekçe ile veya icra memuruna sözlü beyanda bulunulup tutanağa geçirilmesi suretiyle yapılır. Farklı bir şehirdeki icra dairesinden gönderilmişse, bulunulan yerdeki nöbetçi icra dairesi aracılığıyla muhabere yoluyla da gönderilebilir. Önemle vurgulanmalıdır ki İİK m. 89/8 uyarınca:

“Üçüncü şahsın beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir.”

Dolayısıyla üçüncü şahıs itirazında herhangi bir maktu veya nispi harç ödemez.

89/1 İhbarnamesine Nasıl İtiraz Edilmelidir?

Birinci haciz ihbarnamesi tebliğ alındığında dikkat edilmesi gereken hayati noktalar şunlardır:

• Tebligat Tarihini Kesinleştirin: Tebligat zarfının üzerindeki teslim tarihini veya PTT barkod sorgulamasını esas alın. Tebligatın kapıya yapıştırıldığı (Tebligat Kanunu m. 21/2) durumlarda muhtara bırakılma tarihi tebliğ tarihidir; evrakın muhtardan fiilen alındığı tarih süreyi uzatmaz.
• UYAP Vatandaş veya UYAP Kurum Portalı Kullanımı: Fiziken icra dairesi kalemine gitmek yerine, e-Devlet veya e-İmza ile UYAP Portalları üzerinden dilekçe göndermek hem zaman kazandırır hem de sistem üzerinden teyitli evrak numarası ve saat damgası sağlar. Evrakın “Onaylandı” durumuna geçtiğini ve dosya tensip zaptına/evrak listesine girdiğini mutlaka denetleyin.
• Fiziki Başvurularda “Havale ve Kaşe” Prensibi: İtiraz dilekçesini doğrudan icra dairesine elden sunacaksanız, dilekçenin bir suretini mutlaka yanınızda bulundurun ve icra memuruna havale ettirip tarih, saat ve mühür içeren “Aslını Aldım” parafı alın. Kalemde sözlü beyanla dosya kapatılmaz; ıslak imzalı veya onaylı şerh yegâne delilinizdir.
• Yetkisiz Mercie Başvuru Hatası: Sık yapılan en büyük hata, itiraz dilekçesini icra mahkemesine, sulh hukuk mahkemesine veya savcılığa hitaben yazmaktır. İtiraz doğrudan haciz ihbarnamesini çıkaran icra müdürlüğüne yapılmalıdır. Yanlış mercie verilen dilekçeler süreyi kesmez ve 7 günlük hak düşürücü sürenin kaçırılmasına yol açabilir.
• İfadelerin Netliği: Dilekçede muğlak cümlelerden kaçınılmalı; borçlunun nezdinizde doğmuş veya doğacak herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığı, kendisine hiçbir borcun olmadığı açıkça belirtilmelidir.

89/1 Haciz İhbarnamesine Cevap Verilmemesi Durumunda Neler Yaşanır?

Uygulamada en ağır sonuçlar 89 1 haciz ihbarnamesine cevap verilmemesi halinde ortaya çıkar. Kanun koyucu, süresinde cevap vermeyen veya itiraz etmeyen üçüncü şahıs aleyhine yasal bir karine öngörmüştür.

(2004 sayılı İİK m. 89/3) hükmü gereğince:

“Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse, mal yedinde veya borç zimmetinde sayılır ve kendisine gönderilen haciz ihbarnamesine süresinde itiraz etmediği, bu nedenle de malın yedinde veya borcun zimmetinde sayıldığı ikinci bir ihbarname ile bildirilir.”

Bu yasal karineye göre üçüncü şahıs, birinci haciz ihbarnamesindeki meblağ kadar takip borçlusuna borçlu olduğunu zımnen kabul etmiş sayılır. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/437, K. 2025/590 sayılı kararında bu karinenin mutlak olmadığını özellikle belirtmektedir.

Yedi gün içinde birinci haciz ihbarnamesine itiraz etmemiş olan üçüncü kişinin takip borçlusuna borçlu olduğunu kabul etmiş sayılmasına ilişkin bu karine, kesin bir karine değildir. Zira üçüncü kişi, ikinci haciz ihbarnamesini aldıktan sonra da itirazda bulunabilir (İİK md. 89/III c.2).

Cevapsız bırakılan süreç şu üç kademeli silsile ile işler:

1. Birinci İhbarname (89/1): Tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edilmezse borç zimmette sayılır.
2. İkinci İhbarname (89/2): İcra müdürlüğü üçüncü kişiye ikinci haciz ihbarnamesini gönderir. Tebliğden itibaren yine 7 gün içinde itiraz hakkı vardır. Bu ihbarnameye de süresinde itiraz edilmezse borcun zimmette sayılması kesinleşir.
3. Üçüncü İhbarname / Bildirim (89/3): İkinci ihbarnameye de sessiz kalınması durumunda gönderilir. Üçüncü şahsa 15 gün içinde parayı icra dairesine ödemesi ya da aynı 15 günlük süre içinde genel mahkemelerde menfi tespit davası açması ihtar edilir. Bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 20 gün içinde menfi tespit davası açıldığına dair belgenin icra dairesine sunulması halinde icra takibi durur. Bu dava açılmazsa veya dava kaybedilirse üçüncü şahsın tüm mal varlığına doğrudan haciz uygulanır

89/1 Haciz İhbarnamesi Cevabı Nasıl Hazırlanır?

Birinci haciz ihbarnamesine karşı verilecek 89 1 haciz ihbarnamesi cevabı, usul hukuku kurallarına uygun ve yasal unsurları eksiksiz barındıran bir metin olmalıdır. İtiraz veya beyan dilekçesinde bulunması zorunlu unsurlar şunlardır:

• İcra Dairesi ve Dosya Numarası: İhbarnamenin geldiği icra müdürlüğü adı ile esas numarası başlığa net olarak yazılmalıdır.
• İtiraz Eden Üçüncü Şahsın Bilgileri: Adı/unvanı, T.C. kimlik veya vergi numarası, MERSİS numarası ve tebligata elverişli yerleşim yeri adresi.
• Takip Alacaklısı ve Takip Borçlusu Bilgileri: İhbarnamede yer alan tarafların unvan veya ad-soyadları.
• Tebliğ Tarihi: 7 günlük yasal itiraz süresinin denetlenebilmesi için ihbarnamenin tebliğ alındığı gün açıkça belirtilmelidir.
• Açık İtiraz ve Beyan: Takip borçlusunun kendilerinden hiçbir hak, alacak, mal veya menfaat talep edemeyeceği; nezdinde doğmuş veya doğacak herhangi bir alacağının bulunmadığı tereddüde mahal bırakmayacak şekilde ifade edilmelidir.
• İmza: Gerçek kişi ise şahsi imzası, tüzel kişi ise imza sirkülerine göre yetkili temsilcilerin imzası (elektronik ortamda güvenli e-İmza).

89/1 Haciz İhbarnamesi İtiraz Dilekçesi Örneği

Önemli Hukuki Bilgilendirme: Aşağıda sunulan taslak metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış bir 89 1 haciz ihbarnamesi örneği niteliğindedir. Her somut uyuşmazlığın, ticari ilişkinin ve tebligat sürecinin kendine özgü dinamikleri ve hukuki sonuçları bulunmaktadır. Hak kaybına uğramamak ve hatalı işlem tesis etmemek adına doğrudan bu örneği kullanmadan önce hukuki danışmanlık alınması tavsiye edilir.

Sıkça Sorulan Sorular